Odkrywaj Szydłów: zamek i zabytkowe miasteczko otoczone murami i pachnące śliwką. Przedstawiamy ofertę turystyczną 2022 na zwiedzanie Szydłowa.

Szydłów to miasteczko w woj. świętokrzyskim otoczone murami obronnymi i słynące z produkcji śliwek. Po rewitalizacji w 2019 r. najcenniejszych zabytków, a w 2021/22 przebudowy parkingu turystycznego i budowy parku miejskiego, znacznie poszerzył swoją ofertę turystyczną. Serdecznie zapraszamy Państwa do zapoznania się z nową ofertą spędzenia czasu w Szydłowie.

Mury obronne wraz z Bramą Krakowską

Mury obronne wraz z Bramą Krakowską wzniesione w poł. XIV w. przez króla Kazimierza Wielkiego z miejscowego wapienia. Stworzyły z Szydłowa miasto warowne o pow. 7 ha, strzegące granic Małopolski. Obecnie zachowały się cztery odcinki o długości około 700 metrów. Na mury można wejść i poczuć się jak miejski strażnik w dawnych czasach.

Jagielloński Pałac Królewski

To jedyna, integralnie zachowana, średniowieczna rezydencja królów polskich w dawnych granicach Królestwa Polskiego. Podzielona jest na dwie części: reprezentacyjną – audiencyjną i prywatną komnatę. Król Władysław Jagiełło wizytował Szydłów aż 17 razy, a podczas pobytów w Szydłowie, sprawował w pałacu sądy. Do tej pory obiekt miał formę trwałej ruiny. Po rewitalizacji w 2019 r. pałac zadaszono i przystosowano do ruchu turystycznego. Na placu zamkowym odbywają się różnego rodzaju imprezy plenerowe, m.in. turnieje rycerskie czy święto śliwki.

Jagielloński Pałac Królewski w Szydłowie
Jagielloński Pałac Królewski w Szydłowie

W zamku można zwiedzić prywatną komnatę królewską wraz z kominkiem, zaś w przyziemiu salę tortur oraz unikatowy na ziemiach polskich zabytek techniki – średniowieczne piece hypokaustyczne, które służyły do ogrzewania sali tronowej ciepłym powietrzem.

Muzeum Zamków Królewskich

Muzeum Zamków Królewskich to jedyna taka placówka w Polsce, prezentująca tematykę zamku szydłowskiego w szerokim kontekście polskim i europejskim. Znajduje się w Skarbczyku, który sam w sobie jest budynkiem o niezwykle złożonej genezie, powstałym na fundamentach dwóch średniowiecznych, cylindrycznych wież.

Skarbczyk, Muzeum Zamków Królewskich w Szydłowie
Muzeum Zamków Królewskich znajduje się w Skarbczyku

W muzeum znajduje się 10 makiet zamków 3D: dwa z Szydłowa (Zamek w Szydłowie w dobie średniowiecza oraz wczesnej nowożytności, cesarski kompleks w Akwizgranie, zespół palatialny w Wiślicy, pałac papieski w Awinionie, pałac Wielkich Mistrzów w Malborku, kompleks rezydencjalny w Vincennes, zamek Karola IV w Karlštejnie, pałac królewski w Wyszehradzie, Wawel w Krakowie. Makiety wykonane są w technologii druku 3D.

Prawdziwą chlubą muzeum są figury znanych postaci, żyjących na przełomie XIV i XV wieku, wykonane w skali 1:1. Manekiny zostały wykonane w prestiżowej Lorifactor Metalworks Łukasza Lewandowskiego z Łodzi, specjalizującej się w odtwórstwie przedmiotów ze średniowiecza. Ceramiczne głowy zostały wykonane w pracowni rzeźbiarskiej łódzkich artystów: dr Magdaleny Walczak i dr Marcina Mielczarka. Do odtworzenia strojów postaci użyto m.in. tkanin specjalnie sprowadzonych z Azji. Szczegóły poszczególnych strojów, obuwia, płaszczy, zapinek czy uzbrojenia wprawiają w zachwyt. Jeżeli chcecie Państwo zobaczyć jak naprawdę wyglądał Zawisza Czarny, wójt średniowiecznego Szydłowa, król Władysław Jagiełło i jego córka Jadwiga Jagiellonka, król Ludwik Węgierski, król Kazimierz Wielki czy król Karol IV Luksemburski, to dokładniej odwzorowanych postaci, nie znajdziecie w całej Polsce.

Figury Ludwika Węgierskiego, Kazimierza Wielkiego i Zawiszy Czarnego
Figury w Muzeum Zamków Królewskich

Aplikacje multimedialne skierowane są głównie do dzieci: „Oblężenie Zamku”, „Turniej Rycerski”, „Mapa zamków w Polsce i Europie”, „Dzieje Szydłowa”.

W piwnicy Skarbczyka zaaranżowanej na piwnicę zamkową, odtwarzane są kilkuminutowe filmy: „Uczta” oraz „Audiencja”. Filmy przedstawiają hipotetyczne sceny z pobytu króla Władysława Jagiełły i królowej Anny Cylejskiej na Zamku w Szydłowie (przedział lat 1402-1416). Filmy zintegrowane są z aplikacjami: „Piec” oraz „Beczka”. Filmy w pewnym momencie zatrzymują się, a w aplikacjach należy wykonać pewne zadania, żeby odtwarzanie filmu mogło zostać wznowione.

Musimy więc, przy pomocy dotykowego panelu rozpalić w piecu, aby ogrzać królewską salę audiencyjną. Ciepło i dym wydobywający się z pieca są jak najbardziej realne i symulują działanie prawdziwego hypokaustum, którego relikty można oglądać w pobliskim pałacu.

Muzeum daje jeszcze jedną możliwość „przeniesienia się w czasie”. Wyposażone jest w stereoskop, dzięki któremu archiwalne zdjęcia Szydłowa można oglądać w rewelacyjnym efekcie przestrzenności. Każdy budynek, postać, drzewo, na zdjęciu staje się osobnym obiektem. Widz ma wrażenie jakby cofnął się w czasie i na żywo oglądał Szydłów sprzed 100 lat.

Zamkowa piwnica w Muzeum Zamków Królewskich w Szydłowie
Jedno z pomieszczeń zaadaptowanych na zamkową piwnicę

Całość dopełniają atrakcyjne wizualnie i merytorycznie ekspozycje, m.in. dziejów Szydłowa, rezydencji królewskich w Polsce i Europie, gablot z eksponatami odkrytymi w Szydłowie podczas eksploracji archeologicznych, kasetonu z monetami, manuskryptów i ilustracji, tzw. „okien wiedzy” dla dzieci.

Goście muzeum mogą skorzystać z aplikacji Księga Gości, gdzie mogą opisać swoje wrażenia z wizyty, a na e-maila wysłany zostanie stosowny certyfikat, potwierdzający wizytę w Szydłowie, który można sobie w domu wydrukować.

Żywe lekcje historii

Walory Muzeum Zamków Królewskich, Jagiellońskiego Pałacu Królewskiego, otaczających miasto murów obronnych wraz z kilkusetletnimi świątyniami czynią z Szydłowa znakomite miejsce do organizowania tutaj żywych lekcji historii.

Replika obrazu Bitwa pod Grunwaldem Jana Matejki w Szydłowie
Replika obrazu Jana Matejki Bitwa pod Grunwaldem

Uczniowie klas IV-VIII szkół podstawowych mogą utrwalić swoją wiedzę na temat postaci i wydarzeń o doniosłym znaczeniu dla kształtowania polskiej tożsamości kulturowej, m.in.:

  • Kazimierz Wielki: był w Szydłowie 7 razy. Otoczył miasto murami obronnymi, wniósł kościół pw. św. Władysława. Jego postać w ubiorze królewskim znajduje się w muzeum.
  • Władysław Jagiełło: był w Szydłowie 17 razy. Za jego rządów zbudowano na zamku w Szydłowie pałac królewski, będący jedyną, przetrwałą do naszych czasów w niezmienionej formie, średniowieczną siedzibą królów polskich na ziemiach dawnego Królestwa Polskiego. Rzeźby Jagiełły i królowej Jadwigi Andegaweńskiej znajdują się na placu zamkowym. W muzeum oglądać można znakomicie odwzorowaną postać króla wraz z jego córką Jadwigą Jagiellonką.
  • Zawisza Czarny. Postać najsłynniejszego, polskiego rycerza w pełnym uzbrojeniu znajduje się w muzeum.
  • Bitwa pod Grunwaldem. Replika obrazu Jana Matejki w Jagiellońskim Pałacu Królewskim.
  • Na placu zamkowym znajdują się rzeźby książąt i królów polskich.
  • Na skwerze przed synagogą można oglądać około 2-metrowe postaci słynnych Polaków: Mikołaj Kopernik, Tadeusz Kościuszko, Maria Skłodowska-Curie, Józef Piłsudski, Czesław Miłosz, Władysław Reymont, Wisława Szymborska, Henryk Sienkiewicz.

Najstarsza synagoga w świętokrzyskim

W północnej części średniowiecznego miasta, w obrębie murów obronnych, znajduje się synagoga. Zbudowano ją w latach 1534-1564, co czyni ją najstarszą w woj. świętokrzyskim i jedną z najstarszych świątyń żydowskich w Polsce. Po gruntownej rewitalizacji zakończonej w 2019 r. śmiało można zaliczyć ją do najlepiej zachowanych tego typu obiektów w naszym kraju.

Synagoga w Szydłowie, najstarsza w województwie świętokrzyskim
Synagoga w Szydłowie należy do najlepiej zachowanych w kraju

Do zwiedzania sala modlitw z oryginalnym wnętrzem: Aron ha Kodesz (rodzaj ołtarza w którym przechowywano Torę – świętą księgę), skarbona, świeczniki, odblaśnice, fragmenty polichromii. Bardzo bogata kolekcja judaików m.in. korona Tory, jady, księgi, przedmioty wykorzystywane podczas obrzędów religijnych. Rzeźby i płaskorzeźby wybitnego rzeźbiarza, prof. Kazimierza G. Zemły: Mojżesz, Dawid Psalmista, Wrota do przeszłości.

Obecnie synagoga nie pełni już funkcji kultu religijnego. W tzw. babińcu swoją siedzibę ma Miejsko-Gminne Centrum Kultury.

Kościółek z 650-letnią polichromią

Kościół pw. Wszystkich Świętych to najstarszy zabytek Szydłowa z piękną, gotycką polichromią figuralną z ok. 1375 roku. Odrestaurowano ją na początku XXI w. Spod ręki średniowiecznych malarzy wyszły piękne w swej prostocie sceny z Nowego Testamentu, m.in. najlepiej zachowane „Siedem radości Maryi”, czy też sceny pasyjne. Interesująco prezentuje się pasmo scen przedstawiających siedem grzechów głównych. Każdy grzech symbolizowany jest przez zwierzę na którym wjeżdżają do piekła grzesznicy.

Polichromia figuralna Siedem radości Maryi w kościele pw. Wszystkich Świętych w Szydłowie
Siedem radości Maryi – polichromia figuralna w kościele pw. Wszystkich Świętych

W 2017 r. pod posadzką świątyni odkryto krypty z pochówkami średniowiecznymi. Dalsze badania archeologiczne w tym zakresie odkryją, być może, nowe karty z fascynującej przeszłości Szydłowa.

Ruiny szpitala i kościoła pw. Ducha Świętego

Ruiny szpitala i kościoła pw. Ducha Świętego. Obok cmentarza parafialnego w Szydłowie, poza murami miejskimi, znajdują się ruiny dawnego kościoła pod wezwaniem Ducha Świętego oraz szpitala dla ubogich i starców. Obiekt powstał w XVII wieku. Po rewitalizacji w 2018/19 r. został udostępniony do zwiedzania. Stanowi ciekawy przykład obiektu łączącego w sobie funkcje kultu religijnego i szpitalnictwa.

Kościół przez Kazimierza Wielkiego fundowany

Kościół pw. św. Władysława to zaledwie jeden z dwóch kościołów w Polsce pod tym wezwaniem (drugi znajduje się w Kunowie, również w woj. świętokrzyskim). Jako jedyny zabytek Szydłowa wzniesiony nie z wapienia, a z cegły. Ufundował go król Kazimierz Wielki, wg legendy, jako jeden z siedmiu kościołów pokutnych za spowodowanie śmierci ks. Baryczki z Krakowa. Kościół można zwiedzać bez biletu, o ile nie odbywają się w nim obrzędy religijne. W pobliżu kościoła znajduje się XVIII-w. dzwonnica zbudowana w linii muru obronnego oraz ruina średniowiecznej wikarówki.

Klatka błaznów i królewski tron

Wśród innych, interesujących atrakcji, wymienić należy tron królewski w pałacu, na którym można zasiąść jako król i zrobić sobie pamiątkowe zdjęcie oraz klatka błaznów w rynku, do której można wejść i przez chwilę poczuć się jak miejski złoczyńca.

Tron królewski w zamku i klatka hańby na rynku

Plac zabaw jak zamek

Duży plac zabaw dla dzieci obok synagogi. Nawiązuje do charakterystycznych obwarowań miejskich. Głównym elementem placu jest widoczny na zdjęciu zamek. Ponadto wyposażony jest w huśtawki, zjeżdżalnie, skałkę do wspinania, tyrolkę. Wstęp bezpłatny. Dzieci mogą tu przebywać tylko pod opieką rodziców/opiekunów. W 2022 r. kolejny plac zabaw zostanie oddany do użytku w budowanym parku miejskim.

Po śliwki do Szydłowa

Nieznany jest dokładnie czas, kiedy w okolicach Szydłowa zaczęto uprawiać śliwki. Już jednak w XIV-wiecznych zapisach znajdujemy informacje o ogrodach w Szydłowie z których płacono tzw. ogrodne. W XVIII wieku celnicy zatrzymali na Wiśle dwóch Żydów z Szydłowa. Okazało się, że przemycali śliwki. Dzisiaj Gmina Szydłów jest największym zagłębiem śliwkowym w Polsce. Uprawianych jest tutaj ponad 40 różnych odmian śliw na obszarze ponad 1700 ha. Oprócz śliwek surowych sadownicy oferują lokalny produkt, jakim jest wędzona śliwka szydłowska. Suszenie odbywa się na tzw. „laskach”. Metoda ta pozostaje niezmieniona od wielu pokoleń. Zbiór owoców prowadzony jest od sierpnia do października. Partie przeznaczone do suszenia są ręcznie segregowane, a następnie podwędzane w specjalnych, tradycyjnych suszarniach. Owoce wędzi się gorącym powietrzem wraz z dymem uzyskanym ze spalania twardego drewna liściastego: dębu, grabu, buka lub drzew owocowych. Dużą popularnością cieszy się inny produkt tradycyjny: śliwowica szydłowska, a także różnorodne przetwory ze śliwek m.in.: powidła, soki, konfitury i słodycze. Można je nabyć w punktach informacji turystycznej i punktach handlowych/gastronomicznych na terenie miasta.

Śliwka szydłowska wędzona
Śliwka szydłowska wędzona jest w tradycyjnych suszarniach na tzw. laskach

Corocznie w Szydłowie odbywa się duża impreza plenerowa – Święto Śliwki. W tym roku impreza planowana jest na 13 i 14 sierpnia 2022 r. Dostępne będą różnego rodzaju produkty ze śliwek, wystawy, będzie można obejrzeć pokazy starodawnego wędzenia śliwek „na laskach”. Na rynku stanie duży lunapark dla dzieci.

Uwaga: W dniach 12-15 sierpnia, ze względu na imprezę, ze zwiedzania wyłączony będzie Jagielloński Pałac Królewski.

Praktyczne informacje na temat zwiedzania

Obsługą ruchu turystycznego zajmują się Punkty Informacji Turystycznej prowadzone przez Miejsko-Gminne Centrum Kultury w Szydłowie. Informacje na temat godzin otwarcia obiektów, cen biletów, parkingów itd. znajdziesz w zakładce Zwiedzanie Szydłowa – informacje praktyczne.

Jeżeli prowadzisz działalność w zakresie turystyki, biura podróży i chciałbyś otrzymać katalog w formie drukowanej, napisz maila na adres: promocja@szydlow.pl